Ο σύγχρονος κόσμος δεν είναι πλέον προβλέψιμος και αυτό που κάποτε φαινόταν σαν κρίση έχει γίνει πλέον η καθημερινότητά μας. Ο ανθρώπινος ψυχισμός έχει μια καταπληκτική ιδιότητα – πλαστικότηταη οποία μας επιτρέπει να βρίσκουμε ένα στήριγμα ακόμη και όταν το έδαφος μετακινείται κάτω από τα πόδια μας. Αντί να περιμένουν την επιστροφή στην “παλιά τάξη πραγμάτων”, οι άνθρωποι αρχίζουν να υιοθετούν στρατηγικές δυναμική προσαρμογήμετατρέποντας την αβεβαιότητα σε περιθώριο ελιγμών.
Ευελιξία έναντι σχεδιασμού
Ο παραδοσιακός μακροπρόθεσμος σχεδιασμός δίνει σταδιακά τη θέση του σε σεναριακή σκέψη. Πρόκειται για μια προσέγγιση κατά την οποία το άτομο δεν θέτει έναν άκαμπτο στόχο, αλλά εξετάζει διάφορες επιλογές για την εξέλιξη των γεγονότων. Η μέθοδος αυτή μειώνει το επίπεδο των κορτιζόληςκαθώς ο εγκέφαλος δεν αντιλαμβάνεται πλέον την έλλειψη σαφούς σχεδίου ως άμεση απειλή για την επιβίωση. Οι κύριες δεξιότητες γίνονται:
-
Η ικανότητα γρήγορης εναλλαγής μεταξύ εργασιών.
-
Ανάπτυξη συναισθηματική νοημοσύνη για τη διαχείριση του άγχους.
-
Ετοιμότητα για συνεχή επανεκπαίδευση και αλλαγή του επαγγελματικού φορέα.
-
Εστίαση στην τρέχουσα στιγμή και στα βραχυπρόθεσμα επιτεύγματα.
Ψυχολογικές αγκυλώσεις σε έναν ασταθή κόσμο
Όταν οι εξωτερικές συνθήκες δεν μπορούν να ελεγχθούν, η εστίαση μετατοπίζεται σε εσωτερικούς πόρους. Οι άνθρωποι στρέφονται όλο και περισσότερο σε πρακτικές ενσυνειδητότητας και βρίσκουν νόημα στα μικρά πράγματα. Η δημιουργία προσωπικών τελετουργιών – είτε πρόκειται για έναν πρωινό περίπατο είτε για την ανάγνωση ενός βιβλίου – βοηθά στην οικοδόμηση μιας αίσθησης ασφάλεια και προβλεψιμότητα σε τοπική κλίμακα. Οι κοινωνικοί δεσμοί μετασχηματίζονται επίσης: τα ευρεία δίκτυα επαφών αντικαθίστανται από μικρές αλλά βαθιές κοινότητες που βασίζονται στην αμοιβαία υποστήριξη και τις κοινές αξίες.
Η τεχνολογία και η βιολογία στην υπηρεσία της αλλαγής
Η ψηφιοποίηση παίζει διπλό ρόλο στη διαδικασία προσαρμογής. Από τη μία πλευρά, η υπερβολική πληροφόρηση μπορεί να αυξήσει το άγχος- από την άλλη πλευρά, τα σύγχρονα εργαλεία μας επιτρέπουν να αυτοματοποιήσουμε τις ρουτίνες, απελευθερώνοντας πόρους για την δημιουργική επίλυση προβλημάτων. Γινόμαστε μάρτυρες της εξέλιξης του “λογικού ανθρώπου” προς έναν προσαρμοστικό άνθρωπο, του οποίου η ευημερία δεν εξαρτάται από τη σταθερότητα του περιβάλλοντος, αλλά από την ταχύτητα των αντιδράσεων και την ποιότητα του περιβάλλοντος γνωστικά φίλτρα.
Η ικανότητα διατήρησης της διανοητικής διαύγειας και δράσης εν όψει ελλιπών δεδομένων καθίσταται βασικό πλεονέκτημα στο σημερινό κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον. Η ικανότητα λήψης αποφάσεων χωρίς εγγυήσεις επιτυχίας μετατρέπεται σταδιακά από παράγοντα άγχους σε καθημερινή δεξιότητα που καθορίζει την ποιότητα ζωής. Τελικά, η προσαρμοστικότητα είναι αυτή που επιτρέπει στην ανθρωπότητα όχι μόνο να επιβιώνει, αλλά και να βρίσκει νέους τρόπους ανάπτυξης σε έναν συνεχώς μεταβαλλόμενο χώρο.
